Wykład M1 (z H5P) - Pole magnetyczne Ziemi

Mapy elementów i składowych pola geomagnetycznego

Aby opisać pole geomagnetyczne dla dowolnego miejsca na Ziemi, można je przedstawić za pomocą funkcji matematycznych tworząc modele matematyczne pola geomagnetycznego dopasowane do globalnych obserwacji. Modele takie uaktualnia się co 5 lat - rok aktualizacji nazywa się epoką. Na podstawie modeli IGRF (International Geomagnetic Reference Field) lub WMM (World Magnetic Model) tworzy się mapy elementów i składowych pola magnetycznego [dostęp: 30.09.2020].

Mapy dla epoki 2020-2025 dla modelu IGRF-13 są zamieszczone na stronie British Geological Survey, natomiast dla modelu WMM2020 stronie NOAA National Centers for Environmental Information [dostęp: 30.09.2020]

Jako przykładowe mapy pola magnetycznego zostaną przedstawione tylko mapy inklinacji, deklinacji oraz pola całkowitego dla modelu IGFR-13.

Mapa deklinacji

Mapa deklinacji. Kolorem czerwonym przedstawiono deklinację dodatnią (wschodnią), a niebieskim - deklinację ujemną (zachodnią). Linia zielona to agona: D=0 stopni. Grafika: British Geological Survey

Mapa inklinacji

Mapa inklinacji. Kolorem czerwonym przedstawiono inklinację dodatnią, a niebieskim - ujemną. Linia zielona to równik magnetyczny: I = 0 stopni.
Grafika: British Geological Survey

Mapa pola całkowitego

Mapa indukcji magnetycznej w nT.
Grafika: British Geological Survey

Wartość pola wzrasta od około 25000 nT w okolicach równika przy wybrzeżu Brazylii aż ponad 65000 nT w okolicach biegunów.

U wybrzeży Brazylii widać rozległą anomalię południowoatlantycką (South Atlantic Anomaly, SAA), gdzie pole magnetyczne Ziemi jest najsłabsze. SSA przesuwa się około 0,3°/rok w kierunku zachodnim, co jest w zgodzie z badaniami stwierdzającymi, że jądro zewnętrzne Ziemi wiruje szybciej niż pozostała część planety o około 0,3–0,5° rocznie.