4.8   Zjawisko osmozy

Jeśli po obu stronach błony półprzepuszczalnej (błony przepuszczającej tylko cząsteczki rozpuszczalnika) wytworzy się różnica stężeń substancji rozpuszczonej to nastąpi przepływ rozpuszczalnika dążący do wyrównania stężeń po obu stronach membrany. Przepływ ten będzie skierowany od stężenia niższego do wyższego i będzie wywoływał ciśnienie proporcjonalne do różnicy stężeń:

Ciśnienie osmotyczne (4.12)            

Gdzie c = c₁-c₂ jest różnicą stężeń molowych po obu stronach membrany. Opisane zjawisko nazywamy osmozy, a powstałe ciśnienie P nosi nazwę ciśnienia osmotycznego. Zjawisko to ilustruje rys.4.6.

Rysunek 4.6

Jeśli po jednej stronie membrany będzie się znajdował czysty rozpuszczalnik, a po drugiej stronie roztwór o stężeniu c to c = c i mamy wtedy:

(4.13)             

Równanie (4.13) mówi, że ciśnienie osmotyczne jest proporcjonalne do stężenia molowego roztworu.

Zjawisko osmozy ma bardzo duże znaczenie dla procesów transportu poprzez błony komórkowe w roślinach i organizmach żywych.